سراها و بناها و قصرها و عمارتها بنا نهادند ، و فرود آمدند . و آن هفت ده « 1 » : ممجّان « 2 » ، و

--> ( 1 ) . درباره اين ديه‌ها و تعداد آن در فصل سيّم توضيحاتى مىآيد ، و بنا به رواياتى تعداد آنها را كمتر قرار مىدهد ، تشخيص و تعيين موقعيت جغرافيايى كنونى اين هفت موضع ناممكن است ، تنها از اين ميان شايد بتوان به احتمال موقعيت دو ديه را تعيين كرد : يكى كميدان ( به ضم كاف و فتح آن به اختلاف ضبط در نسخه‌ها و زبان محلى ) كه در شمال شهر قم كنونى قرار دارد ، و احتمالا محدوده جنوب قبرستان وادى السلام و ميدان الهادى تا ميدان تره‌بار را ، كه در سمت غرب رودخانه واقع است را شامل مىشده . « انوار المشعشعين : 2 / 66 » و ديگرى ديه مالون است كه به علت وجود بقعه شاه احمد قاسم ( احمد بن قاسم بن احمد بن على بن جعفر الصادق عليه السلام ) كه به گفته مورخين قم در گورستان روستاى مالون دفن شده است ، مىتوان موقعيت كنونى آن را تعيين كرد ، كه همان محدوده‌هاى پيرامون اين بقعه است ، كه امروزه يكى از محلات مركزى شهر قم مىباشد ، و در جنوب شرقى آن باقيمانده خندق قم همچنان پابرجاست ، و از شمال و غرب آن تا سالهاى أخير دربها و گذرهاى متعددى به محله‌هاى قديمى قم همچون گذر قلعه - گذر جدا ، و جز اينها وجود داشت . ( 2 ) . يعقوبى ( متوفاى 284 ه ) در « كتاب البلدان » از اين روستا با نام منيجان ياد مىكند ، ليكن طبيعى است كه ضبط تاريخ قم صحيح‌تر است زيرا او اهل قم است و آشناتر به ضبط دقيق اسامى محلات و روستاهاى قم ، ليكن يعقوبى درباره اين روستا سخنى دارد كه موقعيت جغرافيايى دقيق آن را روشن مىكند او مىگويد : ( و مدينة قم الكبرى يقال لها منيجان . . . و الى جانبها مدينة يقال لها كمندان ، و لها واد يجرى فيه الماء بين المدينتين عليه قناطر معقودة بحجارة ، يعبر عليها من مدينة منيجان الى مدينة كمندان ) . و استاد على اصغر فقيهى - قم‌شناس معاصر - در توضيح اين متن در « تاريخ مذهبى قم : 68 » مىفرمايد : اگر امروز بخواهيم محل دو قسمت منيجان و كمندان را معين بكنيم با توجه به اين كه محل كميدان كه تبديل به زمين مزروعى شده كاملا معين و در شمال غربى خاكفرج و وادى السلام واقع است ، بايد بگوئيم كه منيجان در سمت راست رودخانه و در حدود چهار امام‌زاده و اطراف شاهزاده سيد على و نزديكىهاى راه سراجه ، و قنوات در كنار راه قمرود بوده است ، و كميدان در سمت چپ رودخانه و در همين جا بوده كه اكنون به همين نام است ( محدوده كوچه فرهنگ در خيابان امام ) ، و نهرى مخصوص كه از رودخانه جدا مىشود و به نام نهر كميدان است آن را